Wieże obserwacyjne są to sztucznie wznoszone obiekty umożliwiającę nadzór dużego obszaru terenu. Przeważnie sytuowane są w najwyższym punkcie okolicy, tak aby jak najbardziej zmaksymalizować zasięg obserwacji. Na szczycie wież znajdują się tarasy widokowe, a także pomieszczenia dla załogi obsługującej dany obiekt. Najszęściej wieże obserwacyjne wykonuje się ze stali lub drewna, chociaż w pewnych przypadkach zasadne może być także tworzenie konstrukcji murowanych. Jednak ze względu na dobrą trwałość, solidność, a w szczególności koszt oraz łatwość montażu najbardziej popularne są rozwiązania bazujące na konstrukcjach stalowych kratowych. Trwale zabezpiecza się je przed korozją, na przykład poprzez naniesienie powłoki cynkowej i malowanie proszkowe.
       W przeszłości główne zastosowania wież obserwacyjnych miały charakter wyłącznie militarny. Obecnie istnieją znacznie bardziej wydajne metody prowadzenia wywiadu wojskowego jak i walki, przez co dzisiejsze wieże obserwacyjne można określić jako cywilne, a nie wojskowe. Szczególną popularność na początku XX wieku zyskały wieże przeciwpożarowe, w których na stałe mieszkała załoga informująca za pomocą telegrafów lub gołębi pocztowych o pożarach swoją cetralę strażacką. Rozwój techniki sprawił, że ludzie na wieży zostali zastąpieni przez samoloty, satelity oraz operatorów w centrach monitorujących tereny leśne za pomocą kamer umieszczonych na konstrukcjach stalowych lub żelbetowych znacznie smuklejszych i mniejszych gabarytowo niż wcześniejsze, załogowe wieże obserwacyjne.
       Wieże widokowe mogą mieć od kilku do kilkudziesięciu metrów wysokości, jednakże turystyczne tarasy widokowe umieszcza się nie wyżej niż 40 metrów nad poziomem ziemi. Wynika to z faktu, że typowy na tego typu obiektach brak dźwigów osobowych uniemożliwiłby lub zniechęcił do skorzystania z tej możliwości znaczną grupę osób (należy pamiętać, że wejście na taki taras jest jak wspinaczka po schodach na dach 10-piętrowego bloku). Odpowiednio zaprojektowane i usytowane wieże widokowe znacznie podnoszą atrakcyjność turystyczną swojej okolicy. Z tego też powodu, w przypadku ograniczeń budżetowych lub braku zezwoleń na budowę dodatkowych obiektów wysokich, jako platformy widokowe wykorzystuje się także istniejące budynki, takie jak kościoły, zamki, a nawet nowoczesne biurowce w centrach miast.

Przykłady zastosowania wież obserwacyjnych:
• do kontroli pożarowej dużych obszarów leśnych (wieże bezzałogowe),
• jako atrakcje turystyczne umożliwiające podziwianie krajobrazu okolicy,
• do zabezpieczania granic państwowych,
• do obserwacji akwenów wodnych przez ratowników WOPR,
• do nadzoru więźniów na terenach otwartych w zakładach karnych,
• jako punkty konstroli i nadzoru nad lotniskami.